Je hebt overeenstemming bereikt over de prijs van een horecazaak. Dan lijkt de belangrijkste stap gezet. Toch bepaalt niet alleen het bedrag of de overname uiteindelijk goed verloopt.
In de koopovereenkomst moet precies worden vastgelegd wat je koopt, onder welke voorwaarden de overdracht doorgaat en wie verantwoordelijk is wanneer de werkelijkheid anders blijkt dan vooraf is voorgesteld.
Dat is bij een horeca-overname extra belangrijk. Je koopt mogelijk niet alleen inventaris en goodwill, maar krijgt ook te maken met een gehuurd pand, vergunningen, personeel, leverancierscontracten, reserveringen en cadeaubonnen.
Wat moet er daarom in een koopovereenkomst voor een horecazaak staan? In dit artikel bespreken we de belangrijkste onderdelen.
Wat koop je bij een horeca-overname?
De term ‘horecazaak’ kan verschillende dingen betekenen. Soms koopt een ondernemer alleen de inventaris en handelsnaam. In andere gevallen wordt een complete exploitatie met personeel, voorraad en lopende afspraken overgenomen. Ook kan het bedrijfspand onderdeel zijn van de verkoop.
Voordat de koopovereenkomst wordt opgesteld, moet daarom duidelijk zijn welke onderdelen tot de transactie behoren.
Denk onder andere aan:
- De handelsnaam en het concept
- Goodwill en opgebouwde naamsbekendheid
- Inventaris en keukenapparatuur
- De aanwezige voorraad
- Website, domeinnaam en sociale media
- Telefoonnummers en reserveringssystemen
- Lopende reserveringen en aanbetalingen
- Cadeaubonnen en andere verplichtingen tegenover gasten
- Rechten op logo’s, recepten en ander intellectueel eigendom
- Contracten met leveranciers en dienstverleners
- Het bedrijfspand, wanneer dit eigendom is van de verkoper
Een algemene omschrijving zoals “de volledige horecazaak” geeft onvoldoende duidelijkheid. Maak per onderdeel concreet wat wel en niet wordt overgedragen.
Activa-passivatransactie of aandelentransactie
De manier waarop de onderneming wordt verkocht, bepaalt wat juridisch wordt overgenomen.
Bij een activa-passivatransactie spreken koper en verkoper af welke bezittingen en eventuele verplichtingen overgaan. Een eenmanszaak of vennootschap onder firma wordt op deze manier overgedragen. Ook bij een besloten vennootschap kunnen partijen kiezen voor een activa-passivatransactie.
Bij een aandelentransactie koopt de koper de aandelen van een besloten vennootschap. De vennootschap blijft bestaan, inclusief de bezittingen, contracten, schulden en mogelijke risico’s die zich daarin bevinden.
Het verschil is belangrijk. Bij een activa-passivatransactie wordt per onderdeel vastgelegd wat de koper overneemt. Bij een aandelentransactie blijft alles in beginsel binnen dezelfde vennootschap en verandert de eigenaar van de aandelen.
De gekozen vorm heeft juridische, financiële en fiscale gevolgen. Laat daarom vooraf beoordelen welke constructie bij de overname past. De Kamer van Koophandel geeft meer uitleg over de verschillende manieren waarop een bedrijf kan worden overgedragen.
Leg de koopprijs en betaalwijze vast
In de koopovereenkomst wordt de totale koopprijs opgenomen. Daarnaast moet duidelijk zijn waarop die prijs is gebaseerd.
De totale overnamesom kan bijvoorbeeld bestaan uit afzonderlijke bedragen voor:
- Inventaris
- Voorraad
- Goodwill
- Handelsnaam en intellectueel eigendom
- Het bedrijfspand
- Andere overeengekomen bezittingen
Een duidelijke verdeling voorkomt discussie en is belangrijk voor de financiële en fiscale verwerking van de overname. Laat de verdeling daarom ook controleren door een accountant of fiscalist.
Verder leg je vast hoe de koopprijs wordt betaald. Wordt het volledige bedrag op de overdrachtsdatum voldaan? Is er een aanbetaling afgesproken? Of financiert de verkoper een deel van de overnamesom?
Wanneer een gedeelte later wordt betaald, moeten ook de termijnen, rente, zekerheden en gevolgen van een betalingsachterstand worden vastgelegd.
Beschrijf de inventaris nauwkeurig
Bij een restaurant, café of lunchroom vertegenwoordigt de inventaris vaak een belangrijk deel van de waarde. Toch is “inventaris volgens aanwezige staat” meestal niet duidelijk genoeg.
Maak een inventarislijst en voeg deze als bijlage toe aan de koopovereenkomst. Daarop kan onder andere worden vermeld:
- Welke apparatuur en meubels worden overgenomen
- Wat het merk, type en serienummer is
- In welke staat de zaken verkeren
- Welke onderdelen defect of beschadigd zijn
- Welke zaken eigendom zijn van de verkoper
- Welke apparatuur wordt gehuurd, geleased of in bruikleen is gegeven
Denk hierbij niet alleen aan tafels, stoelen en keukenapparatuur. Ook kassasystemen, geluidsinstallaties, zonwering, terrasmeubilair, beveiliging en koelinstallaties kunnen onderdeel zijn van de transactie.
Controleer altijd of de verkoper daadwerkelijk eigenaar is. Een tapinstallatie kan bijvoorbeeld eigendom zijn van een brouwerij en een koffiemachine kan gekoppeld zijn aan een afnamecontract.
Spreek ook af in welke staat de inventaris bij overdracht moet worden opgeleverd en wat er gebeurt wanneer apparatuur tussen ondertekening en overdracht defect raakt.
Maak duidelijk wat onder goodwill valt
Goodwill is de niet-tastbare waarde van de onderneming. Daaronder kunnen onder andere de handelsnaam, reputatie, locatie, klantenkring, omzetpotentie en opgebouwde positie in de markt vallen.
Leg in de koopovereenkomst vast welke elementen van de goodwill worden overgedragen. Mag de koper de bestaande handelsnaam blijven gebruiken? Gaan de website, domeinnaam, sociale accounts en telefoonnummers mee? En welke medewerking verleent de verkoper na de overdracht?
Ook kan een concurrentie- of relatiebeding worden opgenomen. Daarmee spreken partijen bijvoorbeeld af dat de verkoper gedurende een bepaalde periode niet direct in de omgeving een vergelijkbare horecazaak begint.
Zo’n beding moet zorgvuldig worden geformuleerd. De duur, het geografische gebied en de verboden activiteiten mogen niet ruimer zijn dan nodig om het overgedragen bedrijfsbelang te beschermen.
Neem ontbindende voorwaarden op
Niet iedere voorwaarde voor een horeca-overname is al geregeld op het moment dat de koopovereenkomst wordt getekend.
De koper heeft mogelijk nog financiering nodig. De verhuurder moet misschien instemmen met een nieuwe huurovereenkomst of indeplaatsstelling. Daarnaast kunnen vergunningen of de uitkomst van een boekenonderzoek bepalend zijn voor de overname.
In de koopovereenkomst kan daarom worden opgenomen dat de koop alleen doorgaat wanneer aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Mogelijke voorwaarden zijn:
- De koper verkrijgt voldoende financiering
- De verhuurder stemt in met de nieuwe huurder
- De uitkomst van het boekenonderzoek is aanvaardbaar
- Benodigde vergunningen kunnen worden verkregen
- Er worden geen onverwachte schulden of verplichtingen ontdekt
- Een belangrijke leverancier stemt in met contractovername
- De koper kan het gewenste concept op de locatie uitvoeren
Omschrijf niet alleen de voorwaarde, maar ook de termijn, de benodigde bewijsstukken en wat er gebeurt wanneer de voorwaarde niet wordt vervuld.
Stem de koopovereenkomst af op het huurcontract
Bij veel horeca-overnames wordt de onderneming gekocht, maar blijft het bedrijfspand eigendom van een verhuurder. De koopovereenkomst en huurovereenkomst moeten dan nauwkeurig op elkaar worden afgestemd.
Controleer onder andere:
- Of de verhuurder met de nieuwe ondernemer wil contracteren
- Of de bestaande huurvoorwaarden worden voortgezet
- Of een nieuwe huurovereenkomst wordt aangeboden
- Welke waarborgsom of bankgarantie nodig is
- Of het gewenste horecaconcept volgens het huurcontract is toegestaan
- Welke afspraken gelden voor verbouwingen en installaties
- Of het terras, de opslag en andere ruimtes onderdeel zijn van de huur
Bij een indeplaatsstelling neemt de koper de positie van de bestaande huurder binnen het huurcontract over. Daarvoor is medewerking van de verhuurder nodig of, wanneer partijen er niet uitkomen, mogelijk toestemming van de rechter.
Maak de koop daarom niet onvoorwaardelijk voordat er voldoende duidelijkheid is over het gebruik van het pand. In Indeplaatsstelling horeca: wat betekent het en wanneer heb je het nodig? lees je hoe dit werkt.
Laat daarnaast het huurcontract van het horecapand controleren voordat je de overname definitief maakt.
Vergunningen gaan meestal niet automatisch mee
Een bestaande horecazaak kan alle benodigde vergunningen hebben, maar dat betekent niet dat de koper deze zonder meer kan gebruiken.
Vergunningen zoals de exploitatievergunning en Alcoholwetvergunning zijn doorgaans gekoppeld aan de ondernemer, exploitant of leidinggevenden. Bij een overname kan daarom een nieuwe aanvraag of wijziging nodig zijn.
Leg in de koopovereenkomst vast:
- Welke vergunningen momenteel aanwezig zijn
- Wie verantwoordelijk is voor nieuwe aanvragen
- Welke informatie de verkoper daarvoor aanlevert
- Of het verkrijgen van vergunningen een voorwaarde voor de koop is
- Wat er gebeurt wanneer de zaak niet direct na overdracht kan openen
Ook moet worden gecontroleerd of het concept binnen het omgevingsplan en de plaatselijke horecacategorie past. Een bestaande vergunning van de verkoper is geen garantie dat de koper met een aangepast concept dezelfde mogelijkheden krijgt.
Meer hierover lees je in Horecavergunning overnemen: zo werkt het echt.
Leg vast wat er met personeel gebeurt
Heeft de horecazaak werknemers in dienst? Dan moet worden onderzocht welke personeelsverplichtingen bij de overname meegaan.
Wanneer sprake is van overgang van onderneming, gaan de bestaande rechten en plichten van werknemers in beginsel over naar de nieuwe eigenaar. Werknemers behouden dan onder andere hun arbeidsvoorwaarden en opgebouwde dienstjaren.
Of juridisch sprake is van overgang van onderneming, hangt af van de omstandigheden. Dit kan niet simpelweg in de koopovereenkomst worden uitgesloten.
De koper moet daarom vooraf inzicht krijgen in:
- Arbeidsovereenkomsten
- Salarissen en toeslagen
- Vakantie-uren
- Ziekte en re-integratie
- Pensioenafspraken
- Lopende conflicten
- Ingeleend personeel en zzp’ers
- Toepasselijke cao-afspraken
Leg vast welke informatie de verkoper heeft verstrekt en wie verantwoordelijk is voor verplichtingen die betrekking hebben op de periode voor de overdracht.
Op Ondernemersplein staat meer informatie over personeel overnemen bij een bedrijfsovername.
Controleer lopende contracten en verplichtingen
Een horecazaak heeft vaak verschillende contracten met leveranciers en dienstverleners. Deze gaan bij een activa-passivatransactie niet automatisch allemaal mee.
Denk aan overeenkomsten met:
- Brouwerijen en drankenleveranciers
- Koffie- en foodleveranciers
- Afvalverwerkers
- Wasserijen
- Bezorgplatforms
- Kassasysteemleveranciers
- Muziek- en televisiediensten
- Verhuurders van apparatuur
- Onderhoudsbedrijven
- Energie- en telecomleveranciers
Neem in de koopovereenkomst of een bijlage op welke overeenkomsten worden overgenomen. Controleer vervolgens of overdracht volgens het betreffende contract is toegestaan en of de leverancier daarvoor toestemming moet geven.
Besteed ook aandacht aan reserveringen, aanbetalingen, arrangementen en cadeaubonnen. Gasten verwachten dat deze na de overname gewoon worden uitgevoerd. Leg daarom vast wie het ontvangen bedrag houdt en wie verantwoordelijk wordt voor de toekomstige prestatie.
Garanties van de verkoper
Een koper baseert zijn beslissing voor een belangrijk deel op informatie van de verkoper. In de koopovereenkomst kunnen daarom garanties en verklaringen worden opgenomen.
De verkoper kan bijvoorbeeld verklaren dat:
- De verstrekte financiële informatie correct is
- De inventaris eigendom is van de onderneming, tenzij anders vermeld
- Er geen onbekende beslagen op de bezittingen liggen
- Bekende defecten en gebreken zijn gemeld
- Er geen verzwegen procedures of claims lopen
- Belastingen en leveranciers tot een afgesproken moment zijn betaald
- De onderneming voldoet aan bepaalde contractuele verplichtingen
- Alle relevante informatie aan de koper is verstrekt
Daarnaast moet worden afgesproken wat er gebeurt wanneer een garantie onjuist blijkt. Denk aan aansprakelijkheid, schadevergoeding, hersteltermijnen en eventuele beperkingen in tijd of bedrag.
Een verkoper zal niet onbeperkt garanties willen geven. Een koper wil juist bescherming tegen risico’s die voor de overdracht zijn ontstaan. Die belangen moeten in de overeenkomst zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen.
Afspraken over de overdrachtsdatum
Tussen het tekenen van de koopovereenkomst en de daadwerkelijke overdracht kan enige tijd zitten. Leg daarom vast hoe de onderneming in die tussenliggende periode wordt voortgezet.
Spreek bijvoorbeeld af dat de verkoper:
- De onderneming op gebruikelijke wijze blijft exploiteren
- Geen grote uitgaven doet zonder overleg
- Geen nieuwe langdurige contracten aangaat
- De inventaris goed onderhoudt
- Belangrijke wijzigingen direct meldt
- Meewerkt aan vergunningen en contractoverdracht
Op de overdrachtsdatum kunnen vervolgens de sleutels, inventaris, digitale accounts, administratie en andere bedrijfsmiddelen worden overgedragen.
Maak hiervan een overdrachtsdocument of proces-verbaal. Daarin kunnen ook meterstanden, aanwezige voorraad, ontvangen sleutels en resterende actiepunten worden vastgelegd.
Gebruik niet zomaar een standaard koopcontract
Een standaardovereenkomst kan helpen om onderwerpen te inventariseren, maar sluit zelden volledig aan op een horeca-overname.
Een restaurant met een gehuurd terras, personeel en brouwerijcontract vraagt om andere afspraken dan een afhaalzaak zonder personeel. Ook de transactievorm, vergunningen, financiering en positie van de verhuurder verschillen per situatie.
Bekijk de koopovereenkomst daarom altijd in samenhang met het huurcontract, de vergunningen, inventarislijst en financiële informatie.
In Welke contracten heb je nodig bij het starten of overnemen van een horecazaak? vind je een breder overzicht van de overeenkomsten waarmee je te maken kunt krijgen.
Hulp bij de koopovereenkomst van een horecazaak
Bij een horeca-overname moeten veel verschillende afspraken op hetzelfde moment samenkomen. De koopprijs kan duidelijk zijn, terwijl er nog onzekerheid bestaat over het pand, de vergunningen of een belangrijk leverancierscontract.
Ik help horecaondernemers bij het voorbereiden en begeleiden van de aankoop of verkoop. Daarbij brengen we in kaart wat wordt overgedragen, welke voorwaarden belangrijk zijn en welke documenten op elkaar moeten aansluiten. Wanneer juridische uitwerking nodig is, kan de overeenkomst in samenwerking met een specialist worden opgesteld of gecontroleerd.
Wil je een horecazaak kopen of verkopen en voorkomen dat belangrijke afspraken ontbreken? Neem dan contact met mij op.