Je vindt een geschikt pand voor je horecazaak. De locatie klopt, de huurprijs lijkt haalbaar en het concept past bij de buurt. Dan staat er in het omgevingsplan dat alleen horeca categorie 1 is toegestaan. Of categorie 2. Of misschien tot en met categorie 3.
Voor veel ondernemers is dat verwarrend. Want wat betekent zo’n horeca categorie precies? En is dat hetzelfde als een horecavergunning? In dit artikel leggen we uit hoe horeca categorieën werken en waarom je dit altijd moet controleren voordat je een pand huurt of overneemt.
Horeca categorieën zijn niet hetzelfde als horecavergunningen
Een horecavergunning gaat over de vraag of jij als ondernemer een horecabedrijf mag exploiteren. Daarbij kijkt de gemeente onder andere naar openbare orde, betrouwbaarheid, leidinggevenden en soms ook naar Bibob.
Een horeca categorie gaat over iets anders. Die categorie bepaalt welk type horeca op een bepaalde locatie is toegestaan. Dat staat meestal in het omgevingsplan of in regels die nog uit het oude bestemmingsplan komen.
Het verschil is belangrijk. Een horecavergunning zegt iets over jou als ondernemer. Een horeca categorie zegt iets over wat er op die locatie mag.
Volgens het Informatiepunt Leefomgeving staan gebruiksregels voor horeca in het omgevingsplan. Gemeenten kunnen daarin regels opnemen over bijvoorbeeld geluid, geur, terrassen en andere onderdelen van de fysieke leefomgeving.
Waarom horeca categorieën belangrijk zijn bij een pand
Stel dat je een lunchroom wilt starten in een pand waar alleen lichte horeca is toegestaan. Dan past je plan waarschijnlijk binnen de categorie. Wil je op dezelfde locatie een café openen met ruime openingstijden, dan kan dat ineens een probleem worden.
Daarom moet je niet alleen kijken naar de uitstraling van het pand of de oude exploitatie. Je moet ook controleren of jouw concept past binnen de regels van de locatie.
Dit speelt vooral bij het huren van een nieuw pand, het overnemen van een bestaande horecazaak, het wijzigen van een restaurant naar café of het toevoegen van afhaal, bezorging, terras, muziek of avondhoreca.
Lees ook Horeca starten: welke vergunningen heb je nodig? voor het bredere overzicht van vergunningen die bij een horecazaak komen kijken.
Wat betekent horeca categorie 1?
Horeca categorie 1 wordt vaak gezien als lichte horeca. Het gaat meestal om zaken die vooral overdag of in de vroege avond open zijn en relatief weinig impact hebben op de omgeving.
Denk aan een lunchroom, koffiebar, ijssalon, broodjeszaak of kleine afhaalzaak. In sommige gemeenten vallen ook snackbars, pannenkoekenrestaurants of fastfood zonder drive through onder deze categorie. Dat verschilt per gemeente.
Het belangrijkste kenmerk is dat de invloed op de omgeving beperkt blijft. Er is meestal minder sprake van nachtelijke opening, harde muziek of grote bezoekersstromen.
Wat betekent horeca categorie 2?
Horeca categorie 2 gaat vaak een stap verder dan lichte daghoreca. Hierbij gaat het meestal om restaurants, eetcafés of zaken waar eten en drinken centraal staan, soms ook met ruimere openingstijden.
Het verschil met categorie 1 zit vooral in de invloed op de omgeving. Een restaurant trekt vaak meer bezoekers, is langer open en kan meer geluid of verkeersbewegingen veroorzaken.
Voor ondernemers is dit onderscheid belangrijk. Een pand waar categorie 1 is toegestaan, is niet automatisch geschikt voor een volwaardig restaurant. Ook niet als het pand praktisch gezien prima geschikt lijkt.
Wat betekent horeca categorie 3?
Horeca categorie 3 wordt vaak gebruikt voor zaken met meer bezoekersdruk, ruimere openingstijden of een grotere kans op geluid en overlast. Denk aan cafés, bars, proeflokalen of zaken waar alcoholconsumptie een grotere rol speelt.
Voor deze categorie kijkt de gemeente vaak kritischer naar de omgeving. Een café in een woonstraat heeft een andere impact dan een lunchroom die overdag open is.
Categorie 3 kan ook invloed hebben op de vergunningen die je nodig hebt. Als alcohol een belangrijk onderdeel is van je exploitatie, heb je meestal ook een drankvergunning nodig. Lees daarvoor Drankvergunning: wanneer heb je die nodig in de horeca?
Wat betekenen horeca categorie 4 en 5?
Categorie 4 en 5 worden vaak gebruikt voor zwaardere of meer specifieke vormen van horeca. Denk aan discotheken, nachtclubs, partycentra, fastfood op perifere locaties of hotels. De precieze invulling verschilt per gemeente.
Een voorbeeld daarvan is de Staat van horeca activiteiten van de gemeente Nieuwegein. Daar worden categorie 1 tot en met 5 onderscheiden, met onder meer lichte daghoreca, avondhoreca, nachthoreca, perifere horeca en verblijfshoreca.
Bij zwaardere horeca spelen vaak extra aandachtspunten. Denk aan geluid, veiligheid, bezoekersstromen, sluitingstijden en openbare orde. Die onderwerpen kunnen niet alleen in het omgevingsplan terugkomen, maar ook in gemeentelijke verordeningen of vergunningvoorwaarden.
Waarom de indeling per gemeente verschilt
Er bestaat geen landelijke standaard waarbij categorie 1, 2, 3, 4 en 5 overal precies hetzelfde betekenen. Gemeenten bepalen zelf hoe zij horeca indelen en welke activiteiten binnen een categorie vallen.
Dat betekent dat horeca categorie 2 in de ene gemeente iets anders kan betekenen dan in een andere gemeente. Daarom is het gevaarlijk om alleen op basis van de categorie te concluderen dat jouw concept wel of niet past.
Controleer altijd de omschrijving in het omgevingsplan, de Staat van horeca activiteiten en eventuele beleidsregels van de gemeente. Kijk daarbij niet alleen naar de naam van de categorie, maar vooral naar de activiteiten die daarin worden toegestaan.
Wat als jouw concept niet binnen de categorie past?
Past jouw concept niet binnen de toegestane horeca categorie, dan betekent dat niet altijd dat alles onmogelijk is. Soms kun je onderzoeken of een afwijking van het omgevingsplan mogelijk is. In andere gevallen moet het concept worden aangepast, of is een andere locatie verstandiger.
Dit is vooral belangrijk voordat je een huurovereenkomst tekent. Als je later ontdekt dat jouw concept niet is toegestaan, kun je al vastzitten aan huurkosten, verbouwingskosten en afspraken met leveranciers.
Lees daarom ook Huurcontract horecapand controleren: waar moet je op letten vóór je tekent? als je een horecapand wilt huren of overnemen.
Welke rol speelt een terras?
Een terras kan ook invloed hebben op de beoordeling van jouw horecaconcept. Zelfs als het gebruik binnen de horeca categorie past, kan een terras extra regels met zich meebrengen. Denk aan openingstijden, geluid, loopruimte en bereikbaarheid voor hulpdiensten.
Daarom is het verstandig om het terras altijd apart te controleren. Een pand kan geschikt zijn voor lichte horeca, maar dat betekent niet automatisch dat een groot terras ook wordt toegestaan.
Meer hierover lees je in Terrasvergunning aanvragen: zo werkt het voor horecaondernemers.
Samengevat,
Horeca categorieën bepalen welk type horeca op een locatie is toegestaan. Ze zijn dus niet hetzelfde als een horecavergunning, maar minstens zo belangrijk. Een exploitatievergunning of drankvergunning heeft weinig waarde als jouw concept niet past binnen het omgevingsplan.
Controleer daarom altijd welke horeca categorie op het pand rust, hoe de gemeente die categorie omschrijft en of jouw plannen daarbij passen. Zeker bij het huren of overnemen van een horecazaak kan dit veel problemen voorkomen.
Hulp nodig bij horeca vergunningen of huurovereenkomsten?
Twijfel je of jouw horecaconcept past binnen de toegestane categorie van een pand? Of wil je weten of de huurovereenkomst en vergunningen goed op elkaar aansluiten?
Iris helpt horecaondernemers bij vergunningen, overnames en zakelijke huurovereenkomsten. Meer informatie over het opstellen van een zakelijke huurovereenkomst vind je op Huurovereenkomst opstellen.